หูดหงอนไก่มีชื่อทางการแพทย์ว่า condyloma acuminata มักเกิดจากเชื้อ HPV ความเสี่ยงต่ำ และพบบริเวณอวัยวะเพศหรือรอบทวารหนัก
ติดต่อหลักทางเพศสัมพันธ์และการสัมผัสผิวหนังกับเยื่อบุ อย่าเผาหรือใช้ยากัดเอง ควรให้แพทย์ตรวจก่อนเลือกวิธีดูแล
ประเด็นสำคัญ: มักเกี่ยวกับ HPV สายพันธุ์ 6 และ 11 ระยะฟักตัวเป็นสัปดาห์ถึงเดือน ตุ่มนิ่มคล้ายดอกกะหล่ำหรือแบนอาจคล้ายรอยโรคอื่น ทางเลือกมียาทา แช่แข็ง จี้ไฟฟ้า เลเซอร์ หรือตัดออก และอาจกลับมา ถุงยางลดความเสี่ยงบางส่วน วัคซีนปรึกษาได้
หูดหงอนไก่คืออะไร และเกี่ยวกับ HPV อย่างไร?
เป็นรอยโรคคล้ายหูดชนิดไม่ร้ายแรงบนผิวหนังหรือเยื่อบุ สาเหตุที่พบบ่อยคือ HPV ความเสี่ยงต่ำ โดยเฉพาะสายพันธุ์ 6 และ 11
HPV ความเสี่ยงสูงถูกพูดถึงมากกว่ากับมะเร็งปากมดลูก ทวารหนัก องคชาต หรือคอหอยส่วนปาก การมีหูดไม่เท่ากับเป็นมะเร็ง
ชนิดวัคซีน อายุ และจำนวนเข็มอธิบายไว้ที่ วัคซีน HPV
ติดต่อได้อย่างไร?
เชื้อมักเข้าทางรอยถลอกเล็กบนผิวหนังหรือเยื่อบุ การมีเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด ทวารหนัก หรือปาก และมือที่แตะรอยโรคแล้วไปแตะเยื่อบุอื่น สัมผัสได้ คู่นอนคนเดียวมักเสี่ยงต่ำกว่า และเสี่ยงสูงขึ้นเมื่อมีคู่นอนหลายคน
ระยะก่อนเห็นรอยโรคไม่คงที่ บางคนเป็นสัปดาห์ บางคนเป็นเดือน การไม่เห็นหูดไม่ได้แปลว่าไม่มีเชื้อ และไม่เสมอไปที่จะย้อนไปครั้งสัมผัสเดียว
ขณะตั้งครรภ์ หากรอยโรคที่ปากช่องคลอดหรือช่องทางคลอดมีขนาดชัด ควรให้สูติแพทย์ร่วมประเมิน ไม่ใช่ทุกคนต้องผ่าคลอด
ลักษณะที่อาจเห็นเป็นอย่างไร?
มักสีเนื้อ ชมพู หรือน้ำตาลเทา นิ่ม คล้ายดอกกะหล่ำ หงอนไก่ หรือแบน ในผู้ชายอาจอยู่ที่หนังหุ้มปลาย หัวองคชาต ร่อง หรือรูปัสสาวะ หรือรอบทวารหนัก ในผู้หญิงอาจอยู่ที่ปากช่องคลอดหรือรอบทวารหนัก ช่องปากพบน้อยกว่าแต่เป็นได้
อาจคัน เลือดออกเมื่อถูกเสียดสี มีสารคัดหลั่งมากขึ้น หรือแทบไม่รู้สึก ตุ่มไข่มุก ต่อมไขมันผิดที่ หูดข้าวสุก หรือติ่งเนื้อ อาจดูคล้ายกันและต้องตรวจ
รอยแข็ง เป็นแผล สีไม่สม่ำเสมอ หรือโตเร็ว ไม่ควรสรุปเองว่าเป็นหูด ควรพบแพทย์เร็ว
ดูแลอย่างไร?
แพทย์มักเริ่มจากการดู บางครั้งทาน้ำส้มสายชูเจือจางหรือตัดชิ้นเนื้อเล็ก ไม่มีวิธีเดียวที่เหมาะกับทุกขนาด ตำแหน่ง และจำนวน
รอยเล็กอาจใช้ยาทาหรือแช่แข็งในคลินิก รอยกว้าง จำนวนมาก อยู่รูปัสสาวะหรือในทวารหนัก หรือยาได้ผลจำกัด อาจคุยเรื่องจี้ไฟฟ้า เลเซอร์ หรือตัดออก อาจเจ็บ ต้องดูแลแผล ติดเชื้อ เป็นแผลเป็น หรือตีบ โดยเฉพาะใกล้ท่อปัสสาวะหรือทวารหนัก
การดูแลเอาหูดที่มองเห็นออก ไม่ควรคาดว่าครั้งเดียวจะกำจัดเชื้อทั้งหมด งานวิจัยบางส่วนพบว่ากลับมาได้ และต่างกันมากในแต่ละคน
หูดไม่ได้แทนการตรวจเชื้ออื่น หากมีสารคัดหลั่ง แผล หรือมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ใช้ถุงยาง สามารถคุยร่วมกับ ยาป้องกัน HIV
| วิธี | มักคุยเมื่อ | ข้อจำกัดที่ควรรู้ |
|---|---|---|
| ยาทา | รอยโรคน้อยและทาได้ | ระคายหรือผิวแตก ยาหลายชนิดไม่เหมาะตอนตั้งครรภ์ |
| แช่แข็ง | บริเวณเล็กที่ทำในคลินิกได้ | เจ็บ ตุ่มน้ำ หรือสีเปลี่ยน มักต้องทำซ้ำ |
| จี้ไฟฟ้า เลเซอร์ หรือตัด | บริเวณกว้าง ตำแหน่งยาก หรือยาได้ผลน้อย | อาจชา เลือดออก ติดเชื้อ และแผลเป็น |
| เฝ้าดู | รอยเล็กมากที่แพทย์เลือกติดตาม | อาจเพิ่มขึ้นหรือติดต่อคู่ |
ตัดแล้วกลับมาได้อีกไหม?
ได้ ภูมิคุ้มกัน รอยเล็กที่ยังไม่ดูแล และการสัมผัสผิวในภายหลังมีผล การสูบบุหรี่ ภูมิคุ้มกันต่ำ หรือรอยโรคจำนวนมาก มักมีโอกาสกลับมาสูงกว่า
ตุ่มใหม่ควรกลับมาตรวจ อย่าใช้ยาที่เหลือ สารกัด ยาหม่อง หรือเลเซอร์ความงามที่อวัยวะเพศ
คู่ที่มีตุ่มคล้ายกันก็ควรพบแพทย์ คนที่ไม่มีอาการไม่จำเป็นต้องตรวจแบบลุกล้ำทุกคน
ลดโอกาสแพร่ได้อย่างไร?
ใช้ถุงยางตั้งแต่ต้นจนจบช่วยลดการสัมผัสสารคัดหลั่งและเยื่อบุบางส่วน ผิวที่ถุงยางไม่คลุมยังพาเชื้อได้ จึงไม่ใช่กำแพงที่ครบ
วัคซีน HPV มีบทบาทป้องกันสายพันธุ์ที่ยังไม่ได้รับ อาจเหมาะทุกเพศ รวมบางคนที่มีหูดแล้ว ช่วงเวลาควรปรึกษาแพทย์
ขณะยังมีรอยโรคหรือแผลใหม่ หลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์ที่ถูกับตำแหน่งนั้น และดูแลแผลตามคำแนะนำ แยกผ้าเช็ดตัวและชุดชั้นในก็พอ ไม่ต้องฆ่าเชื้อทั้งบ้านมากเกิน
มักติดจากการสัมผัสทางเพศหรือผิวกับเยื่อบุ จึงถูกพูดในกลุ่มนี้ บางครั้งมีการสัมผัสใกล้ชิดแบบอื่น คำอธิบายบนอินเทอร์เน็ตแยกให้ไม่ได้
ไม่เสมอไป ระยะฟักตัวเป็นเดือนได้ และรอยเล็กมองข้ามง่าย หลังสัมผัสเสี่ยงหรือคู่ได้รับการวินิจฉัย ควรพบแพทย์
ไม่ ถุงยางลดความเสี่ยงบางส่วน แต่เชื้ออยู่บนผิวที่ไม่ได้คลุมได้ ยังควรใช้ และปรึกษาวัคซีน HPV ได้
ไม่แน่ การดูแลเอาหูดที่เห็นออก เชื้ออาจเหลือในเนื้อเยื่อใกล้เคียง ตุ่มใหม่ควรกลับมาตรวจ ไม่ควรทายาเอง
เพิ่มเร็ว เจ็บหรือเลือดออก ปัสสาวะลำบาก มีไข้ หรือพบขณะตั้งครรภ์ ควรได้รับการประเมินเร็ว อย่าใช้สารกัด
ข้อเสนอจากแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะ
- ตุ่มที่อวัยวะเพศหรือรอบทวารหนักอาจเป็นหูดหรือรอยผิวหนังอื่น รูปถ่ายอย่างเดียวสรุปไม่ได้
- ยาทา แช่แข็ง จี้ไฟฟ้า เลเซอร์ และการตัด มีข้อจำกัดและโอกาสกลับมาต่างกัน
- ถุงยางลดความเสี่ยงบางส่วนแต่ไม่ปิดทุกการสัมผัสผิว วัคซีน HPV ปรึกษาได้ทุกเพศ
- โตเร็ว เจ็บ เลือดออก มีไข้ หรือกังวลเชื้ออื่น ควรมาตรวจ อย่าใช้สารเคมีกัด
รอยที่มองเห็นดูแลได้ แต่เชื้ออาจไม่หายทันทีและหูดอาจกลับมา ควรให้แพทย์ตรวจก่อนจัดตรวจเพิ่มหรือนัดติดตาม
