ถุงเยื่อบุช่องท้องส่วนยื่น (Processus Vaginalis) เป็นโครงสร้างที่มีบทบาทนำการเคลื่อนตัวของลูกอัณฑะลงสู่ถุงอัณฑะในระยะตัวอ่อน และมักจะปิดตัวลงเองตามธรรมชาติก่อนหรือหลังคลอด หากปิดไม่สนิท น้ำในช่องท้องจะไหลลงมาสะสมในถุงอัณฑะเกิดเป็นภาวะน้ำคั่งในถุงอัณฑะชนิดติดต่อกับช่องท้อง (Communicating Hydrocele) ส่วนในผู้ใหญ่มักเกิดจากการอักเสบหรือการบาดเจ็บจนการสร้างและการดูดซึมน้ำขาดสมดุล การผ่าตัด Hydrocelectomy ภายใต้การระงับความรู้สึกเฉพาะที่แบบคู่ ถือเป็นวิธีรักษามาตรฐานที่ช่วยขจัดโพรงน้ำคั่ง ปกป้องการไหลเวียนโลหิตของอัณฑะอย่างปลอดภัย
อาการสำคัญได้แก่ ถุงอัณฑะโตขึ้นโดยไม่มีอาการปวด รู้สึกหน่วงถ่วงบริเวณขาหนีบ หากถุงน้ำมีขนาดใหญ่มากจะทำให้การเดินหรือการเคลื่อนไหวไม่สะดวก และอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะอัณฑะบิดขั้วหรือการอักเสบ แรงดันที่สะสมต่อเนื่องจะกดเบียดเส้นเลือดสายรั้งลูกอัณฑะ รบกวนการควบคุมอุณหภูมิ และอาจกระทบต่อประสิทธิภาพการสร้างอสุจิในระยะยาว
การเจาะดูดน้ำออกด้วยเข็มมักมีอัตราการกลับเป็นซ้ำสูงมากและเสี่ยงต่อการติดเชื้อ ดังนั้นการผ่าตัดเลาะถุงน้ำ (ควบคู่กับการผูกปิด Processus Vaginalis ในเด็ก) จึงเป็นทางเลือกการรักษามาตรฐานที่มีความแน่นอนและยั่งยืนที่สุด
วัตถุประสงค์ของการผ่าตัด
- ตรวจประเมินเนื้อลูกอัณฑะโดยตรงระหว่างผ่าตัด เพื่อคัดกรองเนื้องอกหรือการอักเสบเรื้อรังที่อาจแอบแฝงอยู่
- ระบายน้ำที่คั่งอยู่ออกทั้งหมด ลดแรงกดเบียดหลอดเลือดอัณฑะในทันที ช่วยฟื้นฟูการไหลเวียนโลหิตและการทำงานของอัณฑะ
- ผูกปิดช่องทางเชื่อมต่อที่ยังเปิดอยู่ ช่วยป้องกันการเกิดไส้เลื่อนขาหนีบในอนาคต
- ขจัดความรู้สึกหน่วงไม่สบาย ปลดล็อกความกังวลใจ และเพิ่มความคล่องตัวในชีวิตประจำวัน
วิธีการระงับความรู้สึก
การผ่าตัดแบบเดิมมักใช้การบล็อกหลัง (ครึ่งตัวล่าง) หรือการดมยาสลบทั่วไป
ที่คลินิกของเรา เราใช้ การระงับความรู้สึกเฉพาะที่แบบคู่ (Dual Local Anesthesia) โดยฉีดยาชาเฉพาะบริเวณผ่าตัดเพื่อระงับความรู้สึกอย่างตรงจุด ผู้ป่วยจะรู้สึกตัวดีตลอดเวลาโดยไม่มีอาการเจ็บปวดทรมาน และสามารถใช้โทรศัพท์มือถือหรือฟังเพลงได้อย่างผ่อนคลาย
แผลผ่าตัดและการนอนโรงพยาบาล
แผลผ่าตัดเดี่ยวขนาดเล็กประมาณ 3 ซม. บริเวณถุงอัณฑะหรือขาหนีบ ตามแนวรอยพับผิวหนังธรรมชาติ ไม่จำเป็นต้องนอนค้างคืนที่คลินิก เป็นการผ่าตัดแบบผู้ป่วยนอก สามารถเดินกลับบ้านได้ทันทีหลังสังเกตอาการระยะสั้น
ขั้นตอนการผ่าตัด
หลังให้ยาชาเฉพาะที่แบบคู่ แพทย์จะเปิดแผลขนาดเล็กและเลาะแยกชั้นเนื้อเยื่ออย่างประณีต ปกป้องเส้นประสาทและเส้นเลือดสำคัญ ระบายของเหลวที่คั่งออกจนหมด จากนั้นทำการตัดแต่งหรือเย็บตลบเยื่อบุถุงน้ำ (เช่น เทคนิค Jaboulay) เพื่อปิดกั้นพื้นที่การสะสมของน้ำ และเย็บปิดแผลเป็นชั้นๆ ด้วยไหมละลาย
จุดเด่นของการผ่าตัดที่คลินิก
- ยาชาเฉพาะที่แบบคู่ที่ปลอดภัย: ปราศจากความเสี่ยงจากการดมยาสลบหรือการบล็อกหลัง ไม่ต้องอดอาหารยาวนาน
- แผลผ่าตัดเล็กตามแนวรอยพับ: แผลเรียบเนียน โอกาสเกิดแผลเป็นน้อย
- ผ่าตัดแบบไป-กลับในวันเดียว: ไม่ต้องนอนพักฟื้นที่คลินิก สะดวกสบาย
- ไม่ใช้เครื่องจี้ไฟฟ้า: ผูกห้ามเลือดด้วยไหมไมโคร ป้องกันการทำลายเส้นประสาทและหลอดเลือดจากความร้อน
- เทคนิคจุลศัลยกรรมอันประณีต: ลดความบอบช้ำของเนื้อเยื่อ ลดโอกาสเกิดรอยช้ำหรือเลือดคั่งใต้ผิว
การฟื้นตัวและการดูแลหลังผ่าตัด
หลังผ่าตัดอาจมีอาการบวมตึงหรือปวดหน่วงเล็กน้อย ซึ่งสามารถบรรเทาได้ด้วยยาแก้ปวดชนิดรับประทานตามที่แพทย์สั่ง ความเสี่ยงตามสถิติทางการแพทย์ได้แก่ ภาวะเลือดคั่งในถุงอัณฑะ (2-18%), การติดเชื้อที่แผล (2-5%), การกลับเป็นซ้ำ (1-5%) ซึ่งการผ่าตัดอย่างพิถีพิถันและการปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์จะช่วยควบคุมความเสี่ยงให้อยู่ในระดับต่ำสุด
เอกสารอ้างอิง
- Hsu GL, Hsieh CH (นพ. เซี่ย เจิ้งซิง), Chen HS, et al. The advancement of pure local anesthesia for penile surgeries: can an outpatient basis be sustainable? Journal of Andrology. 28(1):200-205, 2007.
- Hsu GL, Zaid UX, Hsieh CH (นพ. เซี่ย เจิ้งซิง), Huang SJ. Acupuncture assisted local anesthesia for penile surgeries. Translational Andrology and Urology. 2(4):291-300, 2013.
- Hsu GL, Hsieh CH (นพ. เซี่ย เจิ้งซิง), Wen HS, et al. The effect of electrocoagulation on the sinusoids in the human penis. Journal of Andrology. 25(6):954-959, 2004.
- Campbell-Walsh-Wein Urology (12th ed.). Elsevier, 2020.
- European Association of Urology Guidelines on Paediatric Urology, 2026.