ภาวะเส้นเลือดขอดที่ถุงอัณฑะ (Varicocele) สามารถรักษาได้ด้วยการผ่าตัดหลายวิธี เช่น การผ่าตัดช่องหลังเยื่อบุช่องท้องส่วนบน การผ่าตัดเปิดขาหนีบแบบดั้งเดิม การผ่าตัดผ่านกล้อง และการผ่าตัดด้วยกล้องจุลศัลยกรรมบริเวณใต้ขาหนีบ (Subinguinal Microsurgical Varicocelectomy) ซึ่งเป็นวิธีมาตรฐานที่สามารถแยกหลอดเลือดแดงและท่อน้ำเหลืองได้อย่างแม่นยำ พร้อมทั้งผูกตัดหลอดเลือดดำที่ขยายตัวได้อย่างสมบูรณ์ การตัดสินใจผ่าตัดขึ้นอยู่กับอาการปวดหน่วง ภาวะลูกอัณฑะฝ่อ และคุณภาพของน้ำเชื้อ
เปรียบเทียบเทคนิคการผ่าตัดเส้นเลือดขอดที่ถุงอัณฑะ
| วิธีการผ่าตัด | จุลศัลยกรรมใต้ขาหนีบ (Microsurgery) | ผ่าตัดช่องท้องส่วนบน | ผ่าตัดเปิดขาหนีบดั้งเดิม | ผ่าตัดส่องกล้อง (Laparoscopy) | ผ่าตัดเปิดถุงอัณฑะ * |
|---|---|---|---|---|---|
| ขนาดแผลผ่าตัด | ประมาณ 1–2 ซม. (แผลเล็กมาก) | ประมาณ 5–10 ซม. | ประมาณ 5 ซม. | 3 แผล (แผลละ 0.5–1 ซม.) | — |
| วิธีการดมยา/ชา | ยาชาเฉพาะที่แบบคู่ (ไม่ต้องดมยาสลบ) | ดมยาสลบหรือบล็อกหลัง | ดมยาสลบหรือบล็อกหลัง | ดมยาสลบ (ใส่ท่อช่วยหายใจ) | ยาชาเฉพาะที่หรือบล็อกหลัง |
| เวลาผ่าตัด | ประมาณ 1.5–2 ชั่วโมง | ประมาณ 1.5 ชั่วโมง | ประมาณ 40 นาที | ประมาณ 30 นาที | — |
| อัตราการกลับเป็นซ้ำ | ประมาณ 0.4% (ต่ำมาก) | 15–29% (ค่อนข้างสูง) | 2.6–13% | 3–6% | — |
| ความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อน | ภาวะน้ำคั่งในถุงอัณฑะต่ำมาก (0.44%) | น้ำคั่งในถุงอัณฑะ (5–10%), เสี่ยงอัณฑะฝ่อ | น้ำคั่งในถุงอัณฑะ (7.3%), ปวดแผล | น้ำคั่งในถุงอัณฑะ (7–43%), เสี่ยงบาดเจ็บอวัยวะภายใน | เสี่ยงอัณฑะฝ่อและมีเลือดคั่งสูง |
| ลักษณะเฉพาะ | ส่องกล้องกำลังขยายสูง ปกป้องหลอดเลือดแดงและท่อน้ำเหลือง ผูกเส้นเลือดดำได้หมดจด | แผลใหญ่ มักมองข้ามเส้นเลือดดำแขนงนอก ทำให้อัตรากลับเป็นซ้ำสูง | กรีดกล้ามเนื้อขาหนีบ ทำให้ปวดแผลหลังผ่าตัดมาก | ผ่าตัดได้สองข้างพร้อมกัน แต่มีความเสี่ยงจากการเจาะช่องท้อง | มีภาวะแทรกซ้อนสูง ปัจจุบันแทบไม่มีการใช้ |
* หมายเหตุ: การผ่าตัดเปิดถุงอัณฑะโดยตรงมีความเสี่ยงทำลายหลอดเลือดแดงเลี้ยงอัณฑะสูงมาก จึงไม่แนะนำในแนวทางเวชปฏิบัติสากล
เทคนิคของคลินิก: การผ่าตัดด้วยกล้องจุลศัลยกรรมใต้ขาหนีบ
เทคนิคการให้ยาชา
เราใช้ เทคนิคยาชาเฉพาะที่แบบคู่ (Dual Local Anesthesia) ที่ออกฤทธิ์ระงับความเจ็บปวดได้ยาวนาน 4–6 ชั่วโมง คนไข้จะรู้สึกตัวดีตลอดเวลาแต่ไม่เจ็บปวดเลย ตัดความเสี่ยงจากการดมยาสลบได้อย่างปลอดภัย
แผลผ่าตัดขนาดเล็กและการกลับบ้านในวันเดียว
ไม่ว่าจะผ่าตัดข้างเดียวหรือสองข้าง จะมี แผลผ่าตัดขนาดเล็กเพียง 1–2 ซม. บริเวณเหนือถุงอัณฑะใต้กระดูกหัวหน่าว เป็นการผ่าตัดแบบไป-กลับในวันเดียว คนไข้สามารถเดินกลับบ้านได้เองหลังพักดูอาการสั้นๆ โดยไม่ต้องนอนโรงพยาบาล
ขั้นตอนการผ่าตัดและการปกป้องเนื้อเยื่อ
ภายใต้กล้องจุลทรรศน์ผ่าตัดกำลังขยายสูง ศัลยแพทย์จะแยกท่อนำอสุจิและถุงหุ้มอย่างประณีต (รูป 1A, 1B) สามารถระบุหลอดเลือดแดงเลี้ยงอัณฑะที่มีขนาดเพียง 0.5–1 มม. ท่อน้ำเหลือง และเส้นประสาทได้อย่างชัดเจนเพื่อการปกป้องอย่างสมบูรณ์ และ ผูกตัดเส้นเลือดดำที่ขยายตัวด้วยไหมละลายเส้นเล็กพิเศษ (รูป 1C) ปราศจากการใช้เครื่องจี้ไฟฟ้าเพื่อป้องกันการทำลายหลอดเลือดแดงจากความร้อน และเย็บปิดแผลอย่างสวยงาม (รูป 1D)
ผลลัพธ์ที่รายงานในงานวิจัยทางการแพทย์
การติดตามผลทางคลินิกและงานวิจัยทางการแพทย์ระบุว่า:
✔ บรรเทาอาการปวดหน่วง: คนไข้ประมาณ 48–90% อาการปวดลดลงอย่างชัดเจนหรือหายเป็นปกติ
✔ คุณภาพน้ำเชื้อดีขึ้น: จำนวนตัวและความสามารถในการเคลื่อนที่ของอสุจิเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญในผู้มีปัญหาน้ำเชื้อไม่สมบูรณ์
✔ เพิ่มโอกาสการตั้งครรภ์ธรรมชาติ: โอกาสการตั้งครรภ์ของคู่สมรสเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 2–4 เท่า
✔ ระดับฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนดีขึ้น: ระดับฮอร์โมนเพศชายเพิ่มขึ้นเฉลี่ยประมาณ 34.3 ng/dL ช่วยฟื้นฟูความกระปรี้กระเปร่าและสมรรถภาพทางเพศ
คำถามที่พบบ่อย FAQ
ไม่จำเป็นทุกคน หากอาการไม่รุนแรง ไม่ปวด และน้ำเชื้อปกติ สามารถติดตามดูอาการได้ แนะนำให้ผ่าตัดเมื่อมีอาการปวดหน่วงเรื้อรัง อัณฑะเริ่มฝ่อ หรือมีภาวะมีบุตรยาก
เพราะตำแหน่งใต้ขาหนีบสามารถมองเห็นและผูกเส้นเลือดดำได้ครบทุกแขนง ร่วมกับกล้องจุลทรรศน์ช่วยให้ไม่พลาดเส้นเลือดแขนงเล็กๆ อัตราการกลับเป็นซ้ำจึงมีเพียงประมาณ 0.4% เท่านั้น
การใช้ยาชาเฉพาะที่แบบคู่ออกฤทธิ์นาน 4–6 ชั่วโมง ระหว่างผ่าตัดไม่เจ็บเลย และเป็นการผ่าตัดแบบผู้ป่วยนอก สามารถเดินกลับบ้านได้ทันทีหลังเสร็จสิ้นขั้นตอน
งานเอกสารเบาๆ สามารถทำได้ในวันถัดไป ส่วนการออกกำลังกายหนัก ยกของหนัก และการมีเพศสัมพันธ์ควรรอประมาณ 2–4 สัปดาห์
เอกสารอ้างอิงทางการแพทย์
- Geng-Long Hsu (許耕榕), Cheng-Hsing Hsieh (謝政興). A Laboratory Manual for Potency Microsurgery (คู่มือปฏิบัติการจุลศัลยกรรมเพื่อสมรรถภาพทางเพศ).
- Hsu GL, Hsieh CH (謝政興), Wen HS, Hsu WL, Chen YC, Chen RM, Chen SC, Hsieh JT. The effect of electrocoagulation on the sinusoids in the human penis (ผลของการจี้ไฟฟ้าต่อเนื้อเยื่อหลอดเลือดไซนูซอยด์ในองคชาต). Journal of Andrology. 25(6):954-959, 2004.
- Hsu GL, Ling PY, Hsieh CH (謝政興), Wang CJ, Chen CW, Wen HS, Huang HM, Einhorn EF, Tseng GF. Outpatient varicocelectomy performed under local anesthesia (การผ่าตัดเส้นเลือดขอดที่ถุงอัณฑะแบบผู้ป่วยนอกภายใต้ยาชาเฉพาะที่). Asian Journal of Andrology. 7(4):439-444, 2005.
- Hsu GL, Zaid UX, Hsieh CH (謝政興), Huang SJ. Acupuncture assisted local anesthesia for penile surgeries (การใช้เข็มฝังร่วมกับยาชาเฉพาะที่ในการผ่าตัดองคชาต). Translational Andrology and Urology. 2(4):291-300, 2013.
- Hsu GL, Hsieh CH (謝政興), Chen HS, Ling PY, Wen HS, Liu LJ, Chen CW, Chua C. The advancement of pure local anesthesia for penile surgeries: can an outpatient basis be sustainable (ความก้าวหน้าของการใช้ยาชาเฉพาะที่สำหรับการผ่าตัดองคชาต)? Journal of Andrology. 28(1):200-205, 2007.
- Salonia A, Bettocchi C, Capogrosso P, et al. Premature ejaculation. In: EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health. pp. 64-73, 2023.
- Lotti F, Corona G, Mancini M, et al. The association between varicocele, premature ejaculation and prostatitis symptoms: possible mechanisms. J Sex Med. 2009;6(10):2878–2887.
- Abu El-Hamd M, Abdel Hameed FA. The Role of Varicocelectomy on Patients with Premature Ejaculation and Varicoceles. Journal of Integrative Nephrology and Andrology. 2016;3(4):121–125.
- Zohdy W, Ghazi S, Arafa M. Impact of varicocelectomy on gonadal and erectile functions in men with hypogonadism and infertility. J Sex Med. 2011;8:885–893.
- Ji B, Jin XB. Varicocele is associated with hypogonadism and impaired erectile function: a prospective comparative study. Andrologia. 2017;49(6):e12683.