น้ำอสุจิมีเลือดปน: สาเหตุและการตรวจ

ภาวะน้ำอสุจิมีเลือดปน (hematospermia) คือการที่น้ำอสุจิที่หลั่งออกมามีเลือดผสมอยู่ ส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับการอักเสบหรือการติดเชื้อของต่อมลูกหมากหรือถุงน้ำอสุจิ หรือหัตถการทางระบบทางเดินปัสสาวะที่เพิ่งได้รับ แม้มักไม่ใช่โรคร้ายแรง แต่ก็ยังควรให้แพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะประเมินหาสาเหตุ

บางคนสังเกตเห็นน้ำอสุจิเป็นสีชมพู สีแดงสด หรือสีน้ำตาลหลังหลั่ง บางคนมีอาการเจ็บขณะหลั่ง ปัสสาวะไม่สบาย หรือปัสสาวะเป็นเลือดร่วมด้วย จึงรู้สึกกังวล

สาเหตุมีได้ตั้งแต่เลือดออกเล็กน้อยชั่วคราว การติดเชื้อ ไปจนถึงปัญหาต่อมลูกหมากส่วนน้อยที่ต้องติดตาม สิ่งสำคัญคือการตรวจที่เหมาะสมตามอายุ อาการ และความเสี่ยง แทนการคาดเดาเอง

สรุปสั้น ๆ: น้ำอสุจิมีเลือดปนคือการที่น้ำอสุจิที่หลั่งออกมามีสีของเลือด อาจเป็นสีแดงสด สีชมพู หรือสีน้ำตาล ส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับการอักเสบหรือการติดเชื้อของต่อมลูกหมากและถุงน้ำอสุจิ หรือหัตถการที่เพิ่งทำ เช่น การตัดชิ้นเนื้อต่อมลูกหมากหรือการทำหมันชาย บางคนตรวจไม่พบสาเหตุชัดเจนและหายได้เอง ผู้ที่อายุ 40 ปีขึ้นไป เป็นซ้ำหรือเป็นต่อเนื่อง มีปัสสาวะเป็นเลือดหรืออาการทางการปัสสาวะร่วมด้วย และผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก มักได้รับคำแนะนำให้ประเมินอย่างละเอียดขึ้น การตรวจมักเริ่มจากการซักประวัติ วัดความดันโลหิต และตรวจปัสสาวะ แล้วจึงพิจารณาตรวจเลือด อัลตราซาวนด์ หรือการตรวจอื่นตามความเสี่ยง

น้ำอสุจิมีเลือดปนคืออะไร? น้ำอสุจิสีแดงหรือสีน้ำตาลหมายถึงอะไร?

น้ำอสุจิส่วนใหญ่ประกอบด้วยของเหลวจากถุงน้ำอสุจิและต่อมลูกหมาก ตัวอสุจิเป็นเพียงส่วนน้อย เมื่อมีเลือดออกเล็กน้อยที่ต่อมเหล่านี้ ท่อนำอสุจิ หรือท่อปัสสาวะ เลือดก็อาจปนเข้าไปในน้ำอสุจิได้

น้ำอสุจิสีแดงสดหรือสีชมพูมักบ่งว่าเลือดเพิ่งออก ส่วนสีน้ำตาล สีสนิม หรือสีน้ำตาลเข้มมักเป็นเลือดที่ออกมาก่อนหน้านั้น บางครั้งอาจเห็นลิ่มเลือดเล็ก ๆ

ภาวะนี้มักไม่มีอาการอื่นร่วม อาจเห็นได้ติดต่อกันหลายครั้งที่หลั่งแล้วค่อย ๆ จางลง ความเข้มของสีไม่จำเป็นต้องบอกความรุนแรงของโรค

น้ำอสุจิสีผิดปกติคือมีเลือดปนเสมอหรือไม่?

ไม่เสมอไป หากมีปัสสาวะเป็นเลือดร่วมด้วย เลือดที่ค้างในท่อปัสสาวะอาจทำให้น้ำอสุจิดูเหมือนมีเลือดขณะหลั่ง และเลือดจากคู่นอนระหว่างมีเพศสัมพันธ์ก็อาจถูกเข้าใจผิดว่าเป็นน้ำอสุจิมีเลือดปน

ดังนั้นเมื่อมาพบแพทย์ แพทย์มักยืนยันก่อนว่าเลือดมาจากน้ำอสุจิจริงหรือไม่ แล้วจึงหาสาเหตุต่อไป

---

สาเหตุที่พบบ่อยของน้ำอสุจิมีเลือดปน

สาเหตุแบ่งคร่าว ๆ ได้เป็นการอักเสบหรือการติดเชื้อ หัตถการที่เพิ่งทำหรือการบาดเจ็บ ปัญหาโครงสร้างของต่อมลูกหมากและถุงน้ำอสุจิ และปัจจัยทั่วร่างกาย และมีไม่น้อยที่ตรวจแล้วยังไม่พบสาเหตุชัดเจน

การอักเสบและการติดเชื้อของต่อมลูกหมาก ถุงน้ำอสุจิ หรือหลอดเก็บอสุจิเป็นสาเหตุที่พบบ่อย อาจมีอาการไม่สบายบริเวณฝีเย็บหรือท้องน้อย เจ็บขณะหลั่ง ปัสสาวะบ่อย หรือแสบขัดขณะปัสสาวะ อ่านเพิ่มเติมได้ที่โรคต่อมลูกหมากอักเสบ หากมีอาการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ เช่นกระเพาะปัสสาวะอักเสบร่วมด้วย แพทย์จะประเมินไปพร้อมกัน

ท่อปัสสาวะอักเสบหรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ก็ทำให้น้ำอสุจิมีเลือดปนได้ หากมีคู่นอนใหม่ มีหนองหรือสารคัดหลั่งจากท่อปัสสาวะ หรือเจ็บขณะปัสสาวะ ควรพิจารณาการติดเชื้อ เช่นหนองในร่วมด้วย

หลังหัตถการ เช่น การตัดชิ้นเนื้อต่อมลูกหมาก การส่องกล้องกระเพาะปัสสาวะ การผ่าตัดต่อมลูกหมาก หรือการทำหมันชาย อาจมีน้ำอสุจิมีเลือดปนชั่วคราว และมักค่อย ๆ ดีขึ้นตามเวลา

ในชายวัยกลางคนและสูงอายุ ต่อมลูกหมากโตชนิดไม่ร้าย หลอดเลือดที่ผิวต่อมลูกหมากขยายตัว นิ่วหรือถุงน้ำในต่อมลูกหมากและถุงน้ำอสุจิ หรือท่อฉีดอสุจิอุดตัน ก็อาจเกี่ยวข้องได้

ปัจจัยอื่นที่เป็นไปได้ ได้แก่ การกระแทกบริเวณฝีเย็บ การหลั่งหลังงดเว้นเพศสัมพันธ์เป็นเวลานานหรือมีเพศสัมพันธ์บ่อยเกินไป ความดันโลหิตควบคุมได้ไม่ดี ความผิดปกติของการแข็งตัวของเลือด หรือการใช้ยากลุ่มต้านการแข็งตัวของเลือด หากใช้ยาเหล่านี้อยู่ อย่าหยุดยาเอง ควรแจ้งแพทย์เพื่อประเมินร่วมกัน

น้ำอสุจิมีเลือดปนที่หาสาเหตุไม่พบพบบ่อยไหม?

ในทางคลินิก มีไม่น้อยที่ตรวจเบื้องต้นครบแล้วยังไม่พบสาเหตุชัดเจน โดยเฉพาะผู้ที่อายุน้อย เป็นเพียงครั้งเดียว และไม่มีอาการอื่น กรณีเช่นนี้มักหายได้เองภายในไม่กี่วันถึงไม่กี่สัปดาห์

การไม่พบสาเหตุไม่ได้หมายความว่าไม่จำเป็นต้องประเมิน หากเป็นซ้ำ เป็นต่อเนื่องไม่หาย หรือมีอาการใหม่ตามมา ควรกลับมาพบแพทย์เพื่อประเมินใหม่

น้ำอสุจิมีเลือดปนเป็นสัญญาณของมะเร็งได้ไหม?

น้ำอสุจิมีเลือดปนที่เกี่ยวข้องกับเนื้องอกพบได้ไม่บ่อย และงานวิจัยส่วนใหญ่พบว่าเกิดในชายอายุ 40 ปีขึ้นไปเป็นหลัก หากมีผลตรวจทางทวารหนักผิดปกติ ค่า PSA สูง ปัสสาวะเป็นเลือด หรือน้ำหนักลดร่วมด้วย แพทย์อาจส่งตรวจเพิ่มเติม สำหรับการประเมินต่อมลูกหมาก อ่านได้ที่มะเร็งต่อมลูกหมาก: อาการ PSA และทางเลือกการรักษา

ไม่ได้หมายความว่าน้ำอสุจิมีเลือดปนคือมะเร็ง ส่วนใหญ่มีสาเหตุที่ไม่ร้ายแรง แต่สำหรับกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงกว่า การประเมินให้ครบช่วยให้พบปัญหาที่ต้องดูแลได้เร็วขึ้น

สาเหตุที่เป็นไปได้	อาการหรือสถานการณ์ที่มักพบร่วม	แนวทางการประเมินที่อาจทำ
การอักเสบ/ติดเชื้อของต่อมลูกหมาก ถุงน้ำอสุจิ หรือหลอดเก็บอสุจิ	ไม่สบายบริเวณฝีเย็บหรือท้องน้อย เจ็บขณะหลั่ง ปัสสาวะบ่อย แสบขัด การติดเชื้อเฉียบพลันอาจมีไข้	ตรวจปัสสาวะและเพาะเชื้อ หากจำเป็นเพาะเชื้อน้ำอสุจิหรือตรวจต่อมลูกหมาก
ท่อปัสสาวะอักเสบหรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์	มีสารคัดหลั่งจากท่อปัสสาวะ เจ็บขณะปัสสาวะ เพิ่งมีคู่นอนใหม่	ตรวจปัสสาวะ คัดกรองโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ หากจำเป็นให้คู่นอนรับการประเมินด้วย
หัตถการที่เพิ่งทำหรือการบาดเจ็บ	เกิดหลังตัดชิ้นเนื้อต่อมลูกหมาก ทำหมันชาย ส่องกล้องกระเพาะปัสสาวะ หรือฝีเย็บถูกกระแทก	มักสังเกตอาการก่อน กลับมาพบแพทย์หากมีไข้ ปัสสาวะลำบาก หรือไม่หาย
ต่อมลูกหมากโต นิ่ว ถุงน้ำ หรือท่อฉีดอสุจิอุดตัน	ปัสสาวะไม่พุ่ง สายปัสสาวะเล็กลง ปัสสาวะกลางคืน หรือน้ำอสุจิมีเลือดปนซ้ำ ๆ	อัลตราซาวนด์หรืออัลตราซาวนด์ทางทวารหนัก หากจำเป็นตรวจ MRI
ปัจจัยทั่วร่างกาย	ความดันโลหิตสูง ฟกช้ำหรือเลือดออกง่าย ใช้ยากลุ่มต้านการแข็งตัวของเลือด	วัดความดันโลหิต ตรวจเลือดและการแข็งตัวของเลือด ปรึกษาแผนกที่เกี่ยวข้องตามความเหมาะสม
เนื้องอกระบบทางเดินปัสสาวะและอวัยวะสืบพันธุ์ (พบน้อย)	พบมากขึ้นในอายุ 40 ปีขึ้นไป อาจมีปัสสาวะเป็นเลือด ค่า PSA หรือผลตรวจทางทวารหนักผิดปกติร่วมด้วย	PSA ตรวจทางทวารหนัก ตรวจภาพถ่ายทางรังสี หากจำเป็นส่องกล้องกระเพาะปัสสาวะหรือตัดชิ้นเนื้อ

---

ใครควรได้รับการตรวจละเอียดขึ้นเมื่อน้ำอสุจิมีเลือดปน?

แพทย์จะกำหนดขอบเขตการตรวจตามอายุ จำนวนครั้งที่เป็น และอาการร่วม โดยทั่วไปกรณีต่อไปนี้มักได้รับคำแนะนำให้ประเมินอย่างละเอียดขึ้น แทนการเฝ้าสังเกตเพียงอย่างเดียว

ชายอายุ 40 ปีขึ้นไป หรือมีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก

น้ำอสุจิมีเลือดปนเป็นซ้ำ หรือผ่านไปหลายสัปดาห์แล้วยังไม่ดีขึ้น

มีปัสสาวะเป็นเลือด ปัสสาวะลำบาก มีไข้ หรือปวดบริเวณฝีเย็บหรืออัณฑะร่วมด้วย

น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ ปวดกระดูก เลือดออกหรือฟกช้ำง่าย หรือความดันโลหิตควบคุมได้ไม่ดีมานาน

อายุน้อยและเป็นแค่ครั้งเดียว ต้องไปพบแพทย์ไหม?

น้ำอสุจิมีเลือดปนในชายอายุต่ำกว่า 40 ปีที่เป็นเพียงครั้งเดียวและไม่มีอาการอื่น ส่วนใหญ่ไม่ร้ายแรงและอาจหายได้เอง การตรวจมักไม่ซับซ้อน เช่น ซักประวัติ ตรวจร่างกาย วัดความดันโลหิต และตรวจปัสสาวะ

ถึงอย่างนั้นก็ยังควรไปพบแพทย์อย่างน้อยหนึ่งครั้ง เพื่อตรวจว่ามีการติดเชื้อหรือสาเหตุอื่นที่ต้องดูแลหรือไม่ ส่วนจะต้องตรวจอะไรบ้างขึ้นอยู่กับการประเมินของแพทย์แบบพบตัว

---

น้ำอสุจิมีเลือดปนต้องตรวจอะไรบ้าง?

การตรวจมักเริ่มจากง่ายไปสู่การตรวจที่ละเอียดขึ้น เพื่อหาแหล่งที่มาของเลือด แยกโรคที่ต้องดูแลแต่เนิ่น ๆ และหลีกเลี่ยงการตรวจเกินความจำเป็น

ซักประวัติ วัดความดันโลหิต และตรวจร่างกาย

แพทย์จะถามจำนวนครั้งและระยะเวลาที่เป็น มีปัสสาวะเป็นเลือดหรือปวดร่วมด้วยหรือไม่ หัตถการที่เพิ่งทำ การมีเพศสัมพันธ์และยาที่ใช้ รวมถึงมีแนวโน้มเลือดออกง่ายหรือเคยเดินทางไปบางพื้นที่หรือไม่

การตรวจร่างกายอาจรวมถึงการวัดความดันโลหิต ตรวจอวัยวะเพศภายนอกและถุงอัณฑะ สำหรับผู้ที่อายุ 40 ปีขึ้นไปหรือมีอาการเกี่ยวกับต่อมลูกหมาก แพทย์อาจตรวจทางทวารหนักเพื่อประเมินต่อมลูกหมาก

ตรวจปัสสาวะ น้ำอสุจิ และเลือด

การตรวจปัสสาวะและเพาะเชื้อช่วยประเมินการติดเชื้อหรือปัสสาวะเป็นเลือด หากสงสัยโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ จะตรวจคัดกรองที่เกี่ยวข้องตามความเหมาะสม บางรายอาจต้องตรวจหรือเพาะเชื้อน้ำอสุจิ

การตรวจเลือดช่วยประเมินจำนวนเม็ดเลือดและการแข็งตัวของเลือด ชายอายุ 40 ปีขึ้นไปอาจปรึกษาเรื่องการตรวจ PSA หลังแพทย์อธิบายความหมายและข้อจำกัดของการตรวจ

การตรวจภาพถ่ายทางรังสีและการส่องกล้อง

หากเป็นซ้ำหรืออยู่ในกลุ่มเสี่ยงสูงกว่า แพทย์อาจตรวจอัลตราซาวนด์ระบบทางเดินปัสสาวะหรืออัลตราซาวนด์ทางทวารหนัก เพื่อดูต่อมลูกหมาก ถุงน้ำอสุจิ และท่อฉีดอสุจิ หากต้องการประเมินละเอียดขึ้นอาจตรวจ MRI

หากมีปัสสาวะเป็นเลือดร่วมด้วยหรือสงสัยรอยโรคในท่อปัสสาวะหรือกระเพาะปัสสาวะ อาจพิจารณาส่องกล้องกระเพาะปัสสาวะ ซึ่งเป็นการตรวจแบบรุกล้ำ จึงต้องพิจารณาตามความเสี่ยงของแต่ละคน

การตรวจ	วัตถุประสงค์หลัก	ข้อจำกัดที่อาจมี
ซักประวัติและวัดความดันโลหิต	ทราบลักษณะเลือดออก หัตถการที่เพิ่งทำ ยาที่ใช้ และปัจจัยทั่วร่างกาย	ต้องอาศัยประวัติที่ครบถ้วน บางสาเหตุยังต้องยืนยันด้วยการตรวจอื่น
ตรวจปัสสาวะและเพาะเชื้อ	ดูว่ามีการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะหรือปัสสาวะเป็นเลือดร่วมด้วยหรือไม่	ผลครั้งเดียวอาจได้รับผลจากวิธีเก็บตัวอย่าง ต้องแปลผลร่วมกับอาการทางคลินิก
คัดกรองโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์	หาการติดเชื้อที่อาจทำให้ท่อปัสสาวะหรือต่อมลูกหมากอักเสบ	ต้องเลือกรายการตามประวัติความเสี่ยง บางรายการต้องรอผล
ตรวจเลือด (เม็ดเลือด การแข็งตัวของเลือด PSA)	ประเมินแนวโน้มเลือดออกและความเสี่ยงเกี่ยวกับต่อมลูกหมาก	PSA อาจได้รับผลจากการอักเสบ การหลั่ง หรือหัตถการที่เพิ่งทำ ต้องให้แพทย์แปลผล
อัลตราซาวนด์ / อัลตราซาวนด์ทางทวารหนัก	ดูนิ่ว ถุงน้ำ หรือการอุดตันในต่อมลูกหมาก ถุงน้ำอสุจิ และท่อฉีดอสุจิ	รอยโรคขนาดเล็กอาจมองเห็นยาก การตรวจทางทวารหนักอาจไม่สบายชั่วคราว
MRI	ประเมินโครงสร้างต่อมลูกหมากและถุงน้ำอสุจิได้ละเอียดขึ้น	ใช้เวลานานกว่า มักใช้ในรายที่เป็นซ้ำหรือเป็นต่อเนื่อง
ส่องกล้องกระเพาะปัสสาวะ	ดูภายในท่อปัสสาวะและกระเพาะปัสสาวะโดยตรง	เป็นการตรวจแบบรุกล้ำ อาจไม่สบายชั่วคราว มีเลือดออก หรือเสี่ยงติดเชื้อ

---

น้ำอสุจิมีเลือดปนรักษาอย่างไร? หายเองได้ไหม?

น้ำอสุจิมีเลือดปนเป็นเพียงอาการแสดง การดูแลจึงขึ้นอยู่กับสาเหตุที่พบ ไม่ใช่แค่ “ห้ามเลือด”

ผู้ที่อายุน้อย เป็นครั้งเดียว และตรวจไม่พบความผิดปกติ มักใช้การเฝ้าสังเกตเป็นหลัก ส่วนใหญ่ค่อย ๆ ดีขึ้นภายในไม่กี่วันถึงไม่กี่สัปดาห์ ระหว่างนี้ให้สังเกตการเปลี่ยนแปลงของสีและอาการใหม่

หากตรวจพบการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะหรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ แพทย์จะให้ยาปฏิชีวนะตามการประเมิน และคู่นอนอาจต้องตรวจและรักษาด้วย ส่วนน้ำอสุจิมีเลือดปนชั่วคราวหลังตัดชิ้นเนื้อต่อมลูกหมากหรือทำหมันชาย มักเพียงเฝ้าสังเกตและมาตรวจตามนัด

หากเกิดจากนิ่ว ถุงน้ำ ท่อฉีดอสุจิอุดตัน หรือหลอดเลือดขยายตัวในต่อมลูกหมากหรือถุงน้ำอสุจิ แพทย์อาจพิจารณาการใช้ยาหรือหัตถการส่องกล้องตามสถานการณ์ ส่วนปัจจัยทั่วร่างกาย เช่น ความดันโลหิตหรือการแข็งตัวของเลือดผิดปกติ ต้องดูแลร่วมกับแผนกที่เกี่ยวข้อง

แต่ละวิธีมีผู้ที่เหมาะสม ข้อจำกัด และความเสี่ยงต่างกัน และสภาพของแต่ละคนก็แตกต่างกัน จึงควรปรึกษาแพทย์ก่อนตัดสินใจ

---

เมื่อไรควรรีบไปพบแพทย์?

ส่วนใหญ่สามารถนัดตรวจที่แผนกผู้ป่วยนอกตามปกติได้ แต่ควรรีบไปพบแพทย์หากมีอาการต่อไปนี้

มีไข้ หนาวสั่น หรือปวดบริเวณฝีเย็บหรือท้องน้อยมาก ซึ่งอาจเป็นการติดเชื้อเฉียบพลันของต่อมลูกหมากหรือหลอดเก็บอสุจิ

ปัสสาวะลำบาก ปัสสาวะไม่ออก หรือมีลิ่มเลือดชัดเจนในปัสสาวะ

ถุงอัณฑะหรืออัณฑะบวมและปวดขึ้นมาทันที หรือน้ำอสุจิมีเลือดปนหลังฝีเย็บถูกกระแทก

มีเลือดออกหรือฟกช้ำง่ายที่ส่วนอื่นของร่างกาย หรือใช้ยากลุ่มต้านการแข็งตัวของเลือดอยู่แล้วเลือดออกมากขึ้น

ก่อนพบแพทย์ ควรจดวันที่และจำนวนครั้งที่เป็น การเปลี่ยนสี มีอาการปวดหรือปัสสาวะเป็นเลือดหรือไม่ การตรวจหรือผ่าตัดที่เพิ่งทำ และยาที่ใช้อยู่ จะช่วยให้แพทย์เข้าใจสถานการณ์ได้เร็วขึ้น

แหล่งอ้างอิงข้อมูลทางการแพทย์

• European Association of Urology (EAU): EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health — Disorders of Ejaculation (6.8 Haemospermia)
• NHS: Blood in semen
• MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine): Blood in the semen
• Mathers MJ, Degener S, Sperling H, Roth S. Hematospermia—a Symptom With Many Possible Causes. Deutsches Ärzteblatt International (2017)
• Kumar P, Kapoor S, Nargund V. Haematospermia – A Systematic Review. Annals of The Royal College of Surgeons of England (2006)