Phẫu thuật cắt chọn lọc dây thần kinh lưng dương vật (SDN) xâm lấn tối thiểu

Xuất tinh sớm (Premature ejaculation, PE) là một trong những rối loạn chức năng tình dục nam giới rất phổ biến. Theo thống kê lâm sàng, có khoảng 20–30% nam giới gặp phải tình trạng xuất tinh sớm, tập trung nhiều ở độ tuổi 20 và 30. Tình trạng này có thể dẫn đến các vấn đề đi kèm như rối loạn cương dương, gia tăng áp lực tâm lý, lo âu trong quan hệ, giảm tự tin và ảnh hưởng tiêu cực đến mối quan hệ lứa đôi.

Giải phẫu dây thần kinh lưng dương vật (Dorsal nerve of penis)

Dây thần kinh lưng dương vật là nhánh sâu quan trọng của dây thần kinh thẹn (Pudendal nerve), có nguồn gốc từ rễ thần kinh cùng S2–S4. Thần kinh đi dọc theo thành chậu, cùng với động mạch thẹn trong đi qua ống thẹn (ống Alcock), phân chia thành thần kinh đáy chậu (perineal nerve) và thần kinh lưng dương vật. Thần kinh lưng tiếp tục đi dọc bờ dưới ngành mu, nằm giữa hai lá màng niệu dục, sau đó đi cùng động mạch lưng ở mặt lưng dương vật. Mỗi bên dương vật có một nhánh thần kinh lưng chính cùng các nhánh phân tử chạy thẳng đến quy đầu (Hình 1).

Nguyên lý phẫu thuật cắt chọn lọc thần kinh lưng dương vật (SDN)

Nguyên nhân gây xuất tinh sớm khá phức tạp, bao gồm các yếu tố tâm lý (căng thẳng, lo âu) kết hợp với các yếu tố sinh học như tăng nhạy cảm dây thần kinh lưng dương vật và rối loạn thụ thể serotonin (5-HT). Nghiên cứu cho thấy bệnh nhân xuất tinh sớm có ngưỡng rung (vibration threshold) thấp hơn rõ rệt so với người bình thường, thể hiện mức độ phản ứng kích thích nhạy cảm quá mức. Ngoài ra, nhiều báo cáo chỉ ra bệnh nhân xuất tinh sớm nguyên phát thường có số lượng nhánh thần kinh lưng dương vật nhiều hơn trung bình. Do đó, việc giảm bớt độ nhạy cảm dư thừa này có thể giúp kéo dài thời gian xuất tinh một cách hiệu quả.

Điều trị nội khoa bằng thuốc có thể giúp giảm nhạy cảm và kéo dài thời gian xuất tinh trong âm đạo (intravaginal ejaculation latency time, IELT). Tuy nhiên, đối với những bệnh nhân đáp ứng kém với thuốc hoặc liệu pháp tâm lý, hoặc gặp tác dụng phụ khi dùng thuốc kéo dài, phẫu thuật cắt chọn lọc dây thần kinh lưng dương vật (selective dorsal neurotomy, SDN) là một giải pháp ngoại khoa mang lại hiệu quả bền vững.

Phương pháp SDN được bác sĩ Tullii RE giới thiệu vào năm 1993 và hiện nay đã được áp dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia với nhiều nghiên cứu lâm sàng chứng minh hiệu quả.

Có thể kết hợp cùng phẫu thuật cắt bao quy đầu không?

Cắt bao quy đầu giúp biểu mô quy đầu sừng hóa nhẹ tự nhiên, giảm bớt ma sát nhạy cảm quá mức và hỗ trợ kiểm soát xuất tinh tốt hơn. Đối với bệnh nhân hẹp bao quy đầu hoặc bao quy đầu dài kèm xuất tinh sớm, kết hợp cắt bao quy đầu với phẫu thuật SDN mang lại nhiều lợi ích: xử lý cùng một vết mổ, hạn chế sưng nề, nâng cao vệ sinh bộ phận sinh dục và giảm nguy cơ lây nhiễm các bệnh qua đường tình dục.

Quy trình phẫu thuật SDN xâm lấn tối thiểu

Phòng khám chúng tôi cải tiến quy trình phẫu thuật truyền thống bằng kỹ thuật vi phẫu xâm lấn tối thiểu dưới gây tê tại chỗ kép:

• Đóng vết mổ bằng chỉ tự tiêu vi phẫu, không cần cắt chỉ sau mổ
• Đường rạch nhỏ hình vòng cung ngay dưới rãnh quy đầu
• Bóc tách tỉ mỉ lớp da bao quy đầu và cân nông để bộc lộ mô sâu
• Dưới kính hiển vi phẫu thuật, bộc lộ các nhánh thần kinh lưng và tiến hành cắt – thắt chọn lọc một số nhánh ngoại vi quá mức (Hình 2)
• Bảo tồn nguyên vẹn thân thần kinh chính và mạch máu quan trọng để duy trì chức năng cương và cảm giác tự nhiên

Ưu điểm phẫu thuật tại phòng khám chúng tôi

• Gây tê tại chỗ kép thuần túy: Không cần gây mê toàn thân hay tủy sống, giúp giảm thiểu tối đa các rủi ro liên quan đến gây mê
• Tỉnh táo và dễ chịu: Bệnh nhân hoàn toàn tỉnh táo, có thể nghe nhạc hoặc sử dụng điện thoại thoải mái trong suốt quá trình
• Vết mổ vi phẫu thẩm mỹ: Nằm gọn theo nếp gấp tự nhiên rãnh quy đầu, mau lành và kín đáo
• Phẫu thuật trong ngày: Nghỉ ngơi theo dõi ngắn sau mổ là có thể ra về ngay, không cần nằm viện
• Có thể kết hợp cắt bao quy đầu vi phẫu cùng lúc chỉ với một lần can thiệp
• Hoàn toàn không dùng dao đốt điện: Tránh tổn thương nhiệt đến thể hang và bó mạch thần kinh cương, hạn chế tối đa nguy cơ tê bì hay rối loạn cương
• Cầm máu vi phẫu tinh tế: Hạn chế chảy máu, ít tổn thương mô, rút ngắn thời gian hồi phục

Chúng tôi áp dụng cùng tiêu chuẩn nghiêm ngặt cho toàn bộ các phẫu thuật nam khoa xâm lấn tối thiểu:

• Cắt bao quy đầu vi phẫu
• Sửa chữa thoát vị bẹn vi phẫu
• Phẫu thuật giãn tĩnh mạch thừng tinh vi phẫu
• Phẫu thuật thắt tĩnh mạch dương vật cải tiến
• Phẫu thuật chỉnh cong dương vật
• Đặt thể hang nhân tạo / tinh hoàn nhân tạo
• Thắt ống dẫn tinh vi phẫu không dao mổ

Kết quả điều trị và mức độ hài lòng

Nhiều nghiên cứu y khoa quốc tế xác nhận SDN giúp kéo dài đáng kể thời gian xuất tinh trong khi vẫn duy trì tốt chức năng cương cứng. Tỷ lệ cải thiện lâm sàng được ghi nhận từ 80% đến 95%.

• Dữ liệu nghiên cứu: IELT trung bình tăng từ 1.1±0.9 phút trước mổ lên 3.8±3.1 phút sau mổ (p<0.01)
• Nhóm chỉ cắt bao quy đầu đơn thuần: IELT chỉ tăng thêm trung bình khoảng 0.3 phút
• Tỷ lệ cải thiện theo độ tuổi: 22–30 tuổi đạt khoảng 95.24%, 31–37 tuổi khoảng 70%, 38–45 tuổi khoảng 65%

Các công trình nghiên cứu nổi bật khác:

• Nghiên cứu Alyaev & Akhvlediani: IELT tăng từ 53.6±12.7 giây lên 335.6±81.5 giây (tăng hơn 6 lần)
• Khảo sát của Hiệp hội Y học Tình dục Hàn Quốc: Mức độ hài lòng của bệnh nhân sau mổ đạt 96.6%

Thống kê các rủi ro và biến chứng tiềm ẩn (theo phân tích y văn):

• Tái phát triệu chứng xuất tinh sớm: khoảng 10.2%
• Cảm giác khó chịu hoặc dị cảm quy đầu tạm thời: khoảng 3.8%–4.9%
• Dao động cương dương thoáng qua: khoảng 0.4%
• Phù nề nhẹ tại chỗ: khoảng 4.2%
• Chậm liền sẹo hoặc nứt nhẹ mép mổ: khoảng 2.1%
• Xuất tinh quá muộn: khoảng 0.6%

Bác sĩ Hsieh nhấn mạnh rằng yếu tố then chốt nằm ở việc cân bằng số lượng nhánh thần kinh được cắt bỏ: vừa đủ để đạt hiệu quả giảm nhạy cảm kéo dài thời gian, vừa bảo toàn trọn vẹn cảm giác để tránh gây mất cảm giác quy đầu. Việc này đòi hỏi bác sĩ chuyên khoa có nhiều kinh nghiệm vi phẫu trực tiếp đánh giá và thực hiện.

Kết luận

Phẫu thuật cắt chọn lọc dây thần kinh lưng dương vật (SDN) xâm lấn tối thiểu mang lại giải pháp điều trị lâu dài và hiệu quả cho người bệnh xuất tinh sớm nguyên phát không đáp ứng tốt với thuốc. Kỹ thuật gây tê tại chỗ kép, vi phẫu không dùng dao đốt điện giúp nâng cao tính an toàn và cải thiện chất lượng đời sống tình dục.

Bài báo khoa học

1. Hsu GL, Hsieh CH (謝政興), Chen HS, Ling PY, Wen HS, Liu LJ, Chen CW, Chua C. The advancement of pure local anesthesia for penile surgeries: can an outpatient basis be sustainable (純粹局部麻醉施行陰莖手術的新進展) Journal of Andrology. 28(1):200-205, 2007.
2. Hsu GL, Zaid UX, Hsieh CH (謝政興), Huang SJ. Acupuncture assisted local anesthesia for penile surgeries (針灸輔助局部麻醉下施行陰莖手術). Translational Andrology and Urology. 2(4):291-300, 2013.
3. Hsu GL, Hsieh CH (謝政興), Wen HS, Hsu WL, Chen YC, Chen RM, Chen SC, Hsieh JT. The effect of electrocoagulation on the sinusoids in the human penis (電燒止血對於人類陰莖海綿體的影響). Journal of Andrology. 25(6):954-959, 2004.
4. Hsu GL, Hsieh CH (謝政興), Wen HS, Hsu WL, Wu CH, Fong TH, Chen SC, Tseng GF. Anatomy of the human penis: the relationship of the architecture between skeletal and smooth muscles (人類陰莖解剖構造：骨骼肌和平滑肌之間的結構關係). Journal of Andrology. 25:426-431, 2004.
5. Hsieh CH (謝政興), Liu SP, Hsu GL, Chen HS, Molodysky E, Chen YH, Yu HJ. Advances in understanding of mammalian penile evolution, human penile anatomy and human erection physiology: Clinical implications for physicians and surgeons (了解哺乳類動物的陰莖進化、人類陰莖解剖學和人類勃起生理學方面的進展：對於內外科醫生的臨床意涵). Medical Science Monitor. 18(7): RA118-125, 2012.
6. Hsu GL, Hsieh CH(謝政興), Wen HS, Chen YC, Chen SC, Mok MS. Penile venous anatomy: an additional description and its clinical implication (陰莖靜脈解剖構造：附加描述及其臨床意涵). J Androl. 2003; 24: 921-927.
7. Hsu GL, Lin CW, Hsieh CH (謝政興), Hsieh JT, Chen SC, Kuo TF, Ling PY, Huang HM, Wang CJ, Tseng GF. Distal ligament in human glans: a comparative study of penile architecture (人類龜頭遠端韌帶：一項比較研究陰莖結構). Journal of Andrology. 26(5):624-28, 2005.
8. Yang SSD, Hsieh CH (謝政興), Chang SJ. Effects of circumcision on urinary tract infection and sexually transmitted disease (包皮環切手術對於尿路感染和性傳染疾病的影響). Tzu Chi Medical Journal. 21(3):185-189, 2009.

Tài liệu tham khảo

• Zhang HF, Zhang CY, Li XH, Fu ZZ, Chen ZY. Dorsal penile nerves and primary premature ejaculation. Chin Med J (Engl). 2009 Dec 20;122(24):3017-9. PMID: 20137494.
• Tullii RE. Neurotomy: a new therapeutic technique for primary premature ejaculation. Proceedings of the 4th Asia-Pacific Society for Impotence Research (APSIR). 1993:134-135.
• Taylor JR, Lockwood AP & Taylor AJ. (1996) The prepuce: specialized mucosa of the penis and its loss to circumcision. Br J Urol 77, 291–295.
• Zhang SJ, Zhao YM, Zheng SG, Xiao HW & He YS. (2006) Correlation between premature ejaculation and redundant prepuce. Zhonghua Nan Ke Xue 12, 225–227.
• Shi WG, Wang XJ, Liang XQ, Liu ZQ, Huang MJ, Li SQ et al. (2008) Selective resection of the branches of the two dorsal penile nerves for primary premature ejaculation. Zhonghua Nan Ke Xue 14, 436–438.
• Alyaev YG, Akhvlediani ND. Comparing efficacy of selective penile denervation and circumcision for primary premature ejaculation. Urologiia. 2016;1(suppl 1):60–64.
• Zhang GX, Yu LP, Bai WJ, Wang XF. Selective resection of dorsal nerves of penis for premature ejaculation. Int J Androl. 2012 Dec;35(6):873-879.
• Yang DY, Ko K, Lee WK, et al. Urologist’s Practice Patterns Including Surgical Treatment in the Management of Premature Ejaculation: A Korean Nationwide Survey. World J Mens Health. 2013 Dec;31(3):226-31.
• Liu Q, Li S, Zhang Y, Cheng Y, Fan J, Jiang L, et al. Anatomic basis and clinical effect of selective dorsal neurectomy for patients with lifelong premature ejaculation: a randomized controlled trial. J Sex Med. 2019; 16:522–530.
• Yang J, Chu M, Qi Y, Zhang H, Yuan T, Zhou L, Cao W, Zhang C. Correlation between age and curative effects of selective dorsal neurectomy for primary premature ejaculation. Adv Clin Exp Med. 2022; 31(8):837-845.
• Deger MD, Gül M, Serefoglu EC. Surgical treatment of premature ejaculation: a narrative review. Int J Impot Res. 2024; 36(5):474-479.